Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nałożył kary na cztery firmy farmaceutyczne, których łączna wysokość przekroczyła 900 milionów złotych. Decyzja dotyczy ponad dziesięcioletniego okresu, w którym największe hurtownie farmaceutyczne w Polsce współdziałały w celu ograniczenia konkurencji na rynku aptecznym.
Dominacja trzech graczy rynkowych
Trzy główne hurtownie leków – Neuca, Farmacol i Polska Grupa Farmaceutyczna – kontrolowały ponad 70 procent udziału na rynku w latach 2017–2022. Ta dominująca pozycja pozwalała im de facto dyktować warunki handlowe dla aptek w całym kraju. Wraz z tak znaczącym udziałem rynkowym, firmy te posiadały ogromny wpływ na ceny, które ostatecznie płacili pacjenci.
Jak doszło do ograniczenia konkurencji
Śledztwo UOKiK wykazało, że przez ponad 10 lat wspomnianych hurtowni wymieniały między sobą szczegółowe informacje dotyczące cen, warunków handlowych i działań konkurencyjnych. Neuca oraz Polska Grupa Farmaceutyczna zaczęły korzystać z tego systemu już w październiku 2015 roku, natomiast spółki z grupy Farmacol dołączyły do porozumienia w styczniu 2017 roku.
Mechanizm działania był prosty, ale skuteczny. Hurtownie wykorzystywały narzędzia informatyczne wbudowane w swoje programy partnerskie dla aptek, aby uzyskać dostęp do danych na temat:
- cen produktów farmaceutycznych oferowanych poszczególnym aptekom,
- informacji o tym, które apteki kupują u których dostawców,
- rzeczywistych warunków handlowych i rabatów,
- szerokiego obrazu sytuacji konkurencyjnej na rynku.
Posiadając te informacje, firmy nie prowadziły uczciwej konkurencji. Zamiast tego synchronizowały swoje cenniki i warunki handlowe, oferując aptekom podobne pakiety szkoleń, rabatów oraz wsparcia marketingowego. Wiedząc, jakie warunki proponują konkurenci, mogły precyzyjnie dostosowywać własne oferty – czasem minimalizując ceny do poziomu konkurencji, czasem rezygnując z ich obniżenia w ogóle.
Wpływ na pacjentów i apteki
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Tomasz Chróstny skomentował skalę problemu: „Przez ponad 10 lat największe hurtownie farmaceutyczne w Polsce, znając bieżącą ofertę konkurencji i aktualne ceny dla poszczególnych aptek, zamiast rywalizować o odbiorców, synchronizowały swoje cenniki. W ten sposób konkurencja na tym rynku została znacznie ograniczona. Na procederze korzystali uczestnicy zmowy, traciły zaś apteki, a ostatecznie pacjenci, którzy płacili więcej za leki”.
Konsekwencje tego porozumienia były społecznie szkodliwe. Słabsza konkurencja między hurtowniami oznaczała gorszą walkę o zaufanie aptek, co prowadziło do mniej korzystnych warunków zaopatrzenia i ostatecznie do wyższych cen leków dla pacjentów. Jak podkreślił prezes UOKiK: „Ograniczenie konkurencji w takiej skali jest szczególnie szkodliwe społecznie: słabsza walka o aptekę może oznaczać gorsze warunki jej zaopatrzenia, a ostateczny rachunek płaci pacjent”.
Wymierzone kary i zróżnicowane decyzje
UOKiK poinformował o wymierzonych karach w poniedziałek. Ich wysokość zależy od zaangażowania poszczególnych spółek w niedozwolone porozumienie:
| Podmiot | Wysokość kary |
|---|---|
| Neuca | prawie 500 mln zł |
| Farmacol-Logistyka | 400 mln zł |
| Farmacol | prawie 3,5 mln zł |
| Świat Zdrowia | prawie 2 mln zł |
| Razem | ponad 900 mln zł |
Polska Grupa Farmaceutyczna, choć była jednym z głównych uczestników porozumienia, uniknęła kary. Decyzja ta wynika z jej współpracy z urzędem i dostarczenia dowodów w sprawie, co jest standardową praktyką w przypadkach zmów kartelu.
Postępowanie UOKiK jest kolejnym sygnałem zaostrzania walki z praktykami antykonkurencyjnymi na polskim rynku. Wymierzone kary mają charakter odstraszający i stanowią wyraźny komunikat dla przedsiębiorstw, że porozumienia zmierzające do ograniczenia konkurencji i manipulacji cenami będą surowo karane.
