Ministerstwo Infrastruktury przygotowuje zmianę w przepisach dotyczących obowiązkowego wyposażenia samochodów osobowych. Od 1 kwietnia 2027 roku apteczka doraźnej pomocy powinna dołączyć do trójkąta ostrzegawczego i gaśnicy. Zmiana jednak nie będzie miała tak szerokiego zasięgu, jak początkowo zapowiadano. Resort zdecydował się na podejście ostrożne, aby nie obciążać finansowo milionów właścicieli starszych pojazdów.
Kiedy apteczka stanie się obowiązkiem?
Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów zakłada wprowadzenie apteczki jako elementu obowiązkowego wyposażenia samochodów osobowych. Kluczowy będzie jednak moment pierwszej rejestracji pojazdu. Obowiązek dotyczyć będzie wyłącznie aut zarejestrowanych po raz pierwszy po 31 marca 2027 roku, czyli od 1 kwietnia 2027 roku włącznie.
To oznacza, że samochód kupiony z drugiej ręki, który był już wcześniej zarejestrowany, nie będzie objęty nowym wymogiem. Data pierwszej rejestracji pojazdu przesądza o wszystkim, a nie data jego kolejnego nabycia czy przeniesienia własności. Ministerstwo zrezygnowało w ten sposób z wcześniejszej koncepcji, która obejmowałaby wszystkie pojazdy osobowe poruszające się po polskich drogach.
Kto będzie zmuszony do kupna apteczki?
Szacunki Ministerstwa Infrastruktury wskazują, że nowe przepisy będą obejmować około 650 tysięcy samochodów osobowych rocznie. To liczba znacznie niższa niż początkowo rozpatrywana koncepcja, która mogła dotyczyć ponad 21 milionów zarejestrowanych w Polsce samochodów osobowych.
Takie podejście chroni właścicieli starszych pojazdów przed koniecznością dodatkowych nakładów finansowych. Koszt apteczki waha się obecnie od około 50 do 100 złotych brutto, przy średniej cenie wynoszące 75 złotych. Dla 650 tysięcy pojazdów rocznie oznacza to łączny koszt około 48,75 miliona złotych rocznie w skali całego kraju.
Co powinno znaleźć się w apteczce samochodowej?
Projekt nie wprowadza obowiązkowego wykazu konkretnych materiałów, które musiałyby znaleźć się w samochodowej apteczce. Przyczyną jest brak odpowiedniej polskiej normy określającej jej zawartość. Ministerstwo wskazuje jednak, że wiele zestawów dostępnych na rynku jest kompletowanych według niemieckiej normy DIN 13164, szeroko stosowanej w całej Europie.
Typowy zestaw zgodny z tym standardem zawiera:
- sterylne kompresy i opatrunki
- opaski elastyczne i bandaże
- plastry w różnych rozmiarach
- chusty trójkątne
- rękawiczki jednorazowe
- maseczki medyczne
- koc ratunkowy (folię NRC)
- nożyczki z zaokrąglonymi końcami
- instrukcję udzielania pierwszej pomocy
Jak przechowywać apteczkę w samochodzie?
W samochodowej apteczce nie powinno się przechowywać leków ani płynów odkażających, ponieważ są one podatne na działanie wysokich i niskich temperatur. Latem wnętrze pojazdu może się niezwykle mocno nagrzewać, a zimą temperatura spada poniżej zera, co negatywnie wpływa na trwałość preparatów.
Nawet materiały opatrunkowe wymagają regularnego sprawdzania i konserwacji. Właściciel powinien:
- kontrolować terminy ważności wszystkich elementów
- sprawdzać szczelność opakowań
- weryfikować stan rękawiczek i koca termicznego
- umieszczać apteczkę w miejscu łatwo dostępnym
Szybki dostęp do apteczki w sytuacji zagrożenia może być decydujący dla udzielenia skutecznej pomocy poszkodowanym.
Jakie kary grożą za brak apteczki?
Jeżeli rozporządzenie wejdzie w życie w proponowanym kształcie, brak apteczki w samochodzie objętym nowym obowiązkiem będzie naruszeniem przepisów dotyczących wyposażenia pojazdu. Projekt nie przewiduje jednak osobnej, sztywnej stawki mandatu za brak tego wyposażenia.
Rzeczywista odpowiedzialność będzie wynikać z ogólnych przepisów Kodeksu wykroczeń, w szczególności z artykułu 97, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego lub aktów wykonawczych przewiduje grzywnę do 3 tysięcy złotych albo naganę. Wysokość mandatu będzie zależała od obowiązujących wówczas regulacji, kwalifikacji czynu i decyzji funkcjonariusza.
Warto podkreślić, że obecnie brak apteczki w zwykłym prywatnym samochodzie osobowym nie stanowi podstawy do ukarania kierowcy. Obowiązek jej posiadania dotyczy już natomiast niektórych pojazdów, takich jak taksówki, autobusy, samochody ciężarowe przystosowane do przewozu osób oraz pojazdy przeznaczone do nauki jazdy i egzaminowania.
Co obecnie trzeba mieć w samochodzie?
Kierowca typowego samochodu osobowego powinien pamiętać o dwóch przenośnych elementach obowiązkowego wyposażenia:
| Element wyposażenia | Wymagania |
|---|---|
| Trójkąt ostrzegawczy | Obowiązkowy element, prawidłowo ustawiony w razie awarii |
| Gaśnica | Sprawna, odpowiednio oznakowana, łatwo dostępna |
Często powtarzana informacja, że gaśnica w samochodzie osobowym musi zawierać co najmniej 1 kg środka gaśniczego, nie wynika wprost z obowiązujących przepisów. Powinna jednak być sprawna, odpowiednio oznakowana i łatwo dostępna. Przechowywanie jej pod stosem bagaży może utrudnić szybkie użycie w sytuacji zagrożenia pożarem.
Prawidłowe ustawienie trójkąta ostrzegawczego
Samo posiadanie trójkąta nie wystarczy. W razie awarii lub wypadku należy prawidłowo oznaczyć unieruchomiony pojazd. Zasady ustawienia trójkąta zależą od rodzaju drogi:
- Na autostradzie lub drodze ekspresowej: 100 metrów za pojazdem
- Poza obszarem zabudowanym na pozostałych drogach: od 30 do 50 metrów za pojazdem
- W obszarze zabudowanym: bezpośrednio za pojazdem albo na nim, na wysokości nie większej niż 1 metr
Równocześnie kierowca powinien włączyć światła awaryjne, a jeżeli pojazd nie jest w nie wyposażony, światła pozycyjne. Szczegółowe zasady określa artykuł 50 Prawa o ruchu drogowym.
Dlaczego apteczka jest ważna dla ratowania życia?
Uzasadnieniem planowanej zmiany jest zapewnienie łatwiejszego dostępu do podstawowych materiałów potrzebnych do udzielenia pierwszej pomocy. W pierwszych minutach po wypadku często tylko świadkowie zdarzenia mogą skutecznie udzielić pomocy poszkodowanym. Mogą oni zabezpieczyć krwawienie, ochronić ofiarę przed wychłodzeniem lub rozpocząć resuscytację.
Polskie prawo nakłada obowiązek udzielenia pomocy osobie znajdującej się w bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, o ile nie wiąże się to z narażeniem ratownika na podobne zagrożenie. Za nieudzielenie pomocy grozi do trzech lat pozbawienia wolności.
Pomoc nie zawsze oznacza skomplikowane czynności medyczne. Podstawą jest zabezpieczenie miejsca zdarzenia, wezwanie służb pod numerem 112 i wykonywanie poleceń dyspozytora. Dobrze wyposażona apteczka zwiększa jednak możliwości świadka w czasie oczekiwania na przyjazd ratowników medycznych.
Czy warto wozić apteczkę już teraz?
Niezależnie od dalszych losów projektu warto zacząć wozić apteczkę w samochodzie już dzisiaj. Koszt jest niewielki, zaledwie kilkadziesiąt złotych, a w sytuacji zagrożenia jej zawartość może mieć znacznie większe znaczenie niż sam obowiązek wynikający z przepisów. Apteczka samochodowa to inwestycja w bezpieczeństwo, zarówno własne, jak i innych uczestników ruchu drogowego.
Pozostaje jeszcze potwierdzenie ostatecznego brzmienia przepisów. Dopiero ogłoszenie podpisanego rozporządzenia w Dzienniku Ustaw przesądzi o konkretnych warunkach i terminach wprowadzenia nowego obowiązku.
