Od 1 października polska branża paliwowa przechodzi na nowy okres sprzedaży, wprowadzając tzw. paliwa przejściowe. Zmiana dotyczy zarówno benzyny, jak i oleju napędowego, a jej głównym celem jest przygotowanie pojazdów do warunków panujących w chłodniejszej części roku. Choć dla większości kierowców przejście to pozostanie niezauważalne, właściciele samochodów wyposażonych w silniki wysokoprężne powinni wiedzieć, dlaczego sezonowa wymiana paliwa ma rzeczywiste znaczenie dla bezpieczeństwa i niezawodności jazdy.
Dlaczego paliwa zmieniają się wraz z porami roku?
Kierowcy, którzy regularnie korzystają z samochodu, mogą nie zdawać sobie sprawy, że tankują paliwo o nieco innych właściwościach co kilka miesięcy w roku. Jest to proces całkowicie zamierzony i podyktowany warunkami atmosferycznymi. W ciągu całego roku na polskich stacjach dostępne są trzy rodzaje paliwa sezonowego, każde przystosowane do określonego zakresu temperatur:
- paliwo letnie – do końca września
- paliwo przejściowe – od 1 października do 15 listopada
- paliwo zimowe – od 16 listopada do marca
Zmiana nie następuje dopiero wtedy, gdy pojawi się pierwszy mróz, lecz wcześniej. Polskie przepisy precyzyjnie określają okresy sprzedaży poszczególnych wariantów paliwa, aby samochody były przygotowane na nagłe ochłodzenie. W niektórych regionach, szczególnie w terenach górskich i na północnym wschodzie kraju, gdzie spadki temperatur występują szybciej, stacje mogą wprowadzić paliwo przejściowe jeszcze przed ustawowym terminem.
Zmiany w oleju napędowym – kwestia parafinizacji
Dla właścicieli diesli sezonowa wymiana paliwa ma szczególne znaczenie, ponieważ jest bezpośrednio związana z fizyką pracy silnika wysokoprężnego. Podczas spadku temperatury w oleju napędowym mogą wytrącać się kryształki parafiny. Gdy ich stężenie staje się wystarczająco wysokie, zaczynają ograniczać przepływ paliwa przez system zasilania i mogą całkowicie zatkać filtr paliwowy. Konsekwencją jest niewystarczająca ilość paliwa docierającego do silnika, co prowadzi do problemów z uruchomieniem pojazdu.
Problem ten nie występuje przypadkowo – ma bezpośredni związek ze sposobem zapłonu mieszanki w silniku Diesla. Jednostka wysokoprężna działa inaczej niż benzynowy odpowiednik. Zapłon następuje dzięki wysokiej temperaturze powstającej podczas sprężania oraz pracy świec żarowych, a nie od iskry jak w benzynie. Zgęstniałe paliwo może znacznie utrudnić prawidłowe rozpoczęcie pracy silnika, szczególnie w warunkach mroźnych.
Do określenia odporności oleju napędowego na niskie temperatury służy parametr techniczny zwany CFPP (Cold Filter Plugging Point) – temperatura zablokowania zimnego filtra. Oto jak wygląda zmiana tego parametru w ciągu roku:
| Typ paliwa | Okres obowiązywania | Parametr CFPP |
|---|---|---|
| Letnie | Do 30 września | 0°C |
| Przejściowe | 1 października – 15 listopada | -10°C |
| Zimowe | Od 16 listopada | -20°C (lub niżej) |
Od 1 października sprzedawany olej napędowy przejściowy będzie miał parametr CFPP na poziomie -10 stopni Celsjusza. Taki standard będzie obowiązywać do połowy listopada, kiedy to na stacjach zacznie pojawiać się paliwo zimowe, przystosowane do jeszcze niższych temperatur.
Zmiany parametrów benzyny – kwestia lotności paliwa
W przypadku benzyny problem ma zupełnie inny charakter niż w przypadku diesla. Nie chodzi tu o parafinę, lecz o prężność par – parametr powiązany z lotnością paliwa. Ten czynnik ma istotne znaczenie podczas tworzenia mieszanki paliwowo-powietrznej, a tym samym również przy uruchamianiu silnika, szczególnie w niskich temperaturach otoczenia.
Im większą lotnością dysponuje benzyna, tym łatwiej dochodzi do jej prawidłowego odparowania w komorze spalania. Jest to niezwykle ważne w warunkach, gdy temperatura otoczenia spada. Dlatego właśnie wraz z przejściem z paliwa letniego na przejściowe zmienia się zakres dopuszczalnej prężności par:
- Do 30 września: zakres 45–60 kPa
- Od 1 października: zakres 45–90 kPa
Poszerzenie zakresu prężności par wspiera proces odparowania paliwa i ułatwia rozruch silnika w chłodniejszych warunkach. Dzięki tej zmianie benzyna będzie lepiej dostosowana do warunków panujących wraz z nadejściem chłodniejszej części roku.
Czym powinni się przejmować kierowcy rzadko korzystający z samochodu?
Sezonowa zmiana paliwa jest szczególnie łatwa do przeoczenia przez osoby, które korzystają z samochodu sporadycznie. Jeżeli auto stoi przez dłuższy czas, w zbiorniku paliwowym nadal znajduje się paliwo zatankowane wcześniej, o właściwościach odpowiadających warunkom panującym w momencie tankowania. Nie oznacza to, że wraz z 1 października należy natychmiast opróżniać zbiornik i tankować ponownie.
Istotne znaczenie zmiana paliwa przybiera przede wszystkim wtedy, gdy po okresie cieplejszej pogody nadejdą nagłe spadki temperatur, mogące spowodować problemy z eksploatacją pojazdu. Właśnie dlatego paliwo przejściowe trafia na stacje odpowiednio wcześniej – aby właściciele aut byli przygotowani na zmianę warunków pogodowych zanim pojawią się poważne problemy techniczne.
