Agencja Fitch potwierdziła negatywną perspektywę dla ratingu kredytowego Polski na poziomie A-. Decyzja ta odzwierciedla rosnące obawy dotyczące stanu finansów publicznych kraju, mimo że jego gospodarka wykazuje znaczne mocne strony. Wiarygodna polityka pieniężna i kursowa, solidna sytuacja finansów zewnętrznych oraz członkostwo w Unii Europejskiej stanowią podstawę obecnej oceny kredytowej.
Mocne strony polskiej gospodarki
Rating A- Polski wspiera zdywersyfikowana i odporna gospodarka, połączona z ramami polityki wspieranymi przez członkostwo w Unii Europejskiej. Dotychczasowa wiarygodna polityka pieniężna i kursowa oraz solidna sytuacja finansów zewnętrznych w porównaniu z krajami z koszyka ratingowego „A” stanowią ważne fundamenty dla gospodarki.
Polska korzysta również z dużej bazy inwestorów krajowych, a niski udział nierezydentów w posiadaniu krajowego długu, wynoszący 11,2 procent na koniec 2025 roku, sprawia, że kraj jest mniej podatny na presję rynków zewnętrznych. To pozytywnie wpływa na stabilność finansów publicznych i zmniejsza ryzyko nagłych zmian na rynkach kapitałowych.
Główne wyzwania dla polskich finansów publicznych
Pomimo tych pozytywnych aspektów, Fitch wskazuje na znaczące bariery dla dalszego wzrostu ratingu. Wysokie deficyty fiskalne, szybko rosnący dług publiczny oraz niższy poziom dochodów i wskaźniki zarządzania w porównaniu z krajami o podobnym ratingu stanowią poważne problemy.
Negatywna perspektywa odzwierciedla brak wiarygodnego planu konsolidacji fiskalnej. Agencja zwraca uwagę na wyzwania polityczne w kraju oraz ryzyka przedwyborczego luzowania fiskalnego, które osłabiły zaufanie do zdolności władz do wdrożenia dodatkowych środków fiskalnych i ograniczenia wysokich deficytów.
Prognozowane scenariusze negatywne dla ratingu
Fitch identyfikuje kilka scenariuszy, które mogłyby prowadzić do obniżenia ratingu:
- W finansach publicznych – niepowodzenie w redukcji deficytów fiskalnych z powodu braku działań konsolidacyjnych, przedwyborczego luzowania fiskalnego, niższego wzrostu gospodarczego lub znacznego wzrostu kosztów finansowania dla rządu
- W obszarze makroekonomicznym – perspektywy znacznie niższego wzrostu gospodarczego w średnim terminie, spowodowane erozją konkurencyjności lub słabszym otoczeniem zewnętrznym
Warunki dla poprawy perspektywy
Agencja Fitch wskazała na możliwość pozytywnego działania względem ratingu wyłącznie w sektorze finansów publicznych. Może ono polegać na rewizji perspektywy ratingu z negatywnej na stabilną, jednak nie dotyczy samej oceny kredytowej. „W przypadku niższego tempa przyrostu relacji zadłużenia w relacji do PKB, na przykład dzięki redukcji deficytów fiskalnych lub odporności wzrostu gospodarczego, możliwa byłaby rewizja perspektywy do stabilnej” – zaznaczono w komunikacie agencji.
Impas polityczny ogranicza możliwości reformy
Fitch podkreśla, że ogólny brak współpracy, a czasami wręcz antagonistyczne relacje między rządem a prezydentem, w tym liczba wetowanych przez prezydenta ustaw, ograniczają zdolność Polski do skutecznego wdrażania polityki gospodarczej i reform. Sytuacja taka stanowi poważne utrudnienie dla podejmowania niezbędnych działań konsolidacyjnych.
„Debata polityczna przed wyborami w 2027 roku wskazuje na ograniczony apetyt do konsolidacji budżetowej, ponieważ podwyżki podatków i cięcia wydatków socjalnych byłyby niepopularne zarówno pod względem społecznym, jak i politycznym” – napisano w raporcie.
Deficyt sektora finansów publicznych pozostaje wysoki
Według prognoz Fitch deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Polski utrzyma się w 2026 roku na wysokim poziomie 6,9 procent PKB, czyli ponad dwukrotnie więcej od obecnej mediany dla krajów porównywalnych, wynoszącej 3 procent. Na 2027 rok agencja zrewidowała prognozę deficytu do 6,7 procent PKB z poprzednio szacowanych 6,2 procent, przy dodatkowych ryzykach wyższych wydatków fiskalnych przed wyborami parlamentarnymi.
| Rok | Prognoza deficytu | Mediana krajów porównywalnych |
|---|---|---|
| 2026 | 6,9% PKB | 3,0% PKB |
| 2027 | 6,7% PKB | 3,0% PKB |
| 2028 | 6,1% PKB | 3,0% PKB |
Zaplanowane działania w budżecie a perspektywy dochodów
Zamrożenie progów podatku dochodowego od osób fizycznych w 2026 roku, wyższy podatek dochodowy od osób prawnych dla banków oraz napływ środków z funduszy unijnych powinny pomóc zrównoważyć spadek wpływów z podatku VAT. Negatywnie na wpływy z VAT wpłynęły działania związane z polityką cen paliw.
Prognozuje się wzrost wydatków budżetowych w 2026 roku w związku z wyższymi nakładami inwestycyjnymi, kosztami obsługi długu oraz wydatkami na programy socjalne i wynagrodzenia w sektorze publicznym. Jednak od 2027 roku dochody budżetu będą ograniczone przez słabszy wzrost gospodarczy i niższą stawkę podatku dochodowego od osób prawnych dla banków.
Wydatki na obronność jako bariera dla konsolidacji
Możliwości wprowadzenia dodatkowych środków kompensacyjnych dla budżetu pozostają ograniczone ze względu na ryzyko prezydenckiego weta. Wyższe wydatki na opiekę zdrowotną, obronność i odsetki będą ograniczać redukcję deficytu. Krajowe zasady budżetowe, w szczególności konstytucyjny limit zadłużenia, stanowią obecnie słabą kotwicę stabilności i prawdopodobnie nie będą wiązały rządu przed 2029 rokiem.
Polska od 2024 roku podlega unijnej procedurze nadmiernego deficytu. Wobec braku jasnej strategii konsolidacji budżetowej oraz prawdopodobnie trudnego otoczenia politycznego po wyborach agencja prognozuje, że deficyt sektora wyniesie 6,1 procent w 2028 roku.
Długi publiczny rośnie szybciej niż średnia
Agencja prognozuje, że dług publiczny brutto Polski wzrośnie do 72,7 procent PKB w 2028 roku z 59,7 procent w 2025 roku. Dla porównania mediana dla krajów z ratingiem „A” wynosi 58,1 procent. Wzrost ten wynika z utrzymujących się deficytów pierwotnych oraz zaciągania pożyczek na pokrycie wydatków pozabudżetowych.
Relacja długu publicznego do PKB będzie prawdopodobnie nadal rosła, choć w wolniejszym tempie. Jednak wskaźnik zadłużenia do dochodów budżetu, wynoszący 136,9 procent w 2025 roku, był nieznacznie niższy od mediany dla krajów porównywalnych, wynoszącej 138,2 procent.
Koszty obsługi długu wzrosną do 6,8 procent dochodów w 2028 roku, podczas gdy mediana dla krajów z ratingiem „A” wynosi 5 procent. To znaczący wzrost, który będzie dodatkowo obciążał budżet państwa.
Perspektywy wzrostu gospodarczego
Fitch prognozuje realny wzrost PKB Polski na poziomie 3,3 procent w 2026 roku i spowolnienie wzrostu do 2,9 procent w 2027 roku. Wyniki te będą nadal powyżej prognozowanej mediany dla krajów porównywalnych, wynoszącej 2,4 procent.
Ostatnie lepsze od oczekiwań wyniki Polski w zakresie wzrostu gospodarczego były wspierane przez luźną politykę fiskalną. Jednak bardziej zdecydowana korekta fiskalna mogłaby negatywnie wpłynąć na wzrost w perspektywie średnioterminowej, co stanowi dodatkowy dylemat dla decydentów politycznych.
Solidna pozycja finansów zewnętrznych
Fitch ocenia pozycję zewnętrzną Polski jako solidną. Agencja spodziewając się, że deficyt na rachunku bieżącym utrzyma się na poziomie 0,9 procent PKB w 2026 roku i nieznacznie wzrośnie do 1,2 procent do 2028 roku. Silny popyt krajowy i inwestycje wojskowe utrzymują import na wysokim poziomie, a eksport stopniowo się będzie ożywiać.
Deficyty na rachunku bieżącym w ocenie Fitch będą z łatwością pokrywane przez transfery kapitałowe oraz stały napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych netto, wynoszący średnio 1,2 procent w latach 2026–2028. Prognozuje się, że rezerwy walutowe osiągną poziom 340 miliardów dolarów, czyli około 288 miliardów euro, do końca 2028 roku, pokrywając 5,5 miesiąca prognozowanych płatności zagranicznych.
Polska stała się wierzycielem zagranicznym netto w 2024 roku i agencja spodziewająca się, że pozycja ta wzrośnie do 4,4 procent PKB do 2028 roku.
Metodologia ratingowa i ostateczna ocena
Agencja odnotowała, że jej model ratingowy wskazuje na ocenę kredytową Polski na poziomie „A”, jednak w wyniku nałożenia oceny jakościowej na ocenę modelową rating ostatecznie ustalono na poziomie o jeden poziom niższym, czyli „A-„. To odzwierciedla ryzyko, że przedłużający się impas polityczny ograniczy zdolność Polski do wdrażania polityk i reform, w tym działań na rzecz konsolidacji fiskalnej.
Agencja Fitch obniżyła perspektywę ratingu Polski do negatywnej ze stabilnej we wrześniu 2025 roku.
Porównanie ocen wszystkich trzech głównych agencji ratingowych
| Agencja ratingowa | Rating | Perspektywa |
|---|---|---|
| Moody’s | A2 | Negatywna |
| Fitch | A- | Negatywna |
| S&P Global Ratings | A- | Stabilna |
Spośród trzech największych agencji ratingowych wiarygodność kredytową Polski najwyżej ocenia Moody’s na poziomie „A2″ z perspektywą negatywną. Rating Polski według Fitch i S&P to „A-„, jeden poziom niżej. Perspektywa ratingu Polski wg S&P jest stabilna, a wg Fitch negatywna.
Na jesieni agencja Moody’s zaplanowała przegląd ratingu Polski na 18 września, a S&P Global Ratings na 6 listopada, co oznacza, że kolejne decyzje mogą zostać podjęte niedługo.