Naukowiec z Virginia Commonwealth University przeprowadził gruntowną analizę danych dotyczących długości życia i wskaźników umieralności pochodzących z trzech wiarygodnych źródeł: Organizacji Narodów Zjednoczonych, amerykańskich Centers for Disease Control and Prevention (CDC) oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Badanie obejmowało całe populacje wielu krajów na przestrzeni ponad ośmiu dekad, od lat czterdziestych XX wieku aż do roku 2023.
Wyniki opublikowane w naukowym czasopiśmie „The Milbank Quarterly” ujawniają niepokojący trend: różnica między Stanami Zjednoczonymi a innymi bogatymi demokracjami nie pojawiła się nagle, ale stopniowo narastała przez dziesięciolecia. Najwidoczniej proces ten rozpoczął się w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, a następnie znacznie przyspieszył w dekadzie 2010–2019.
Stany Zjednoczone Tracą Pozycję na Światowej Arenie Zdrowotnej
Porównanie pozycji Stanów Zjednoczonych na tle krajów o ponad milionowej populacji ilustruje skalę problemu:
| Rok | Liczba krajów z wyższą oczekiwaną długością życia niż USA | Pozycja USA |
|---|---|---|
| 1980 | 13 | wysoka pozycja |
| 2000 | 26 | spadek |
| 2010 | 32 | dalszy spadek |
| 2023 | 37 | 38. miejsce |
W ostatnich latach Stany Zjednoczone znalazły się za krajami, które tradycyjnie uważano za liderów w zakresie opieki zdrowotnej. Do grona państw z wyższą oczekiwaną długością życia należą dziś kraje Europy Zachodniej, Kanada, Japonia i Australia, ale również Czechy, Słowenia, Chile, Kostaryka, Panama, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Korea Południowa i Tajwan.
Alarmująca Umieralność Wśród Ludzi Młodych
Szczególnie niepokojące są dane dotyczące przyczyn zgonów wśród młodego pokolenia Amerykanów. W roku 2023 w sześćdzieściu krajach ryzyko zmarcia przed osiągnięciem czterdziestego roku życia było znacznie niższe niż w Stanach Zjednoczonych. Jeszcze bardziej alarmujące są liczby dotyczące nastoletnich: w sześćdzieściu pięciu państwach piętnastolatek miał statystycznie większe szanse dożycia pięćdziesiątego roku niż jego rówieśnik z Ameryki.
Główne Przyczyny Nadmiernej Umieralności
Dr. Steven Woolf, autor badania, przeprowadził szczegółową analizę porównawczą przyczyn zgonów w Stanach Zjednoczonych oraz w szesnastu innych krajach należących do grona państw o wysokich dochodach. Ustalił, że od 2010 roku za największą część różnic w ogólnej umieralności odpowiadają:
- Choroby sercowo-naczyniowe i układu krążenia
- Przyczyny zewnętrzne, w tym przedawkowania narkotyków, samobójstwa oraz zabójstwa
- Choroby neurologiczne
- Choroby układu oddechowego
- Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne, przede wszystkim cukrzyca
- Choroby zakaźne
- Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania
- Niewydolność nerek
- Alkoholowa choroba wątroby
Epidemia Opioidów i Dostęp do Broni Jako Kluczowe Czynniki
Woolf podkreśla, że tak złożonego problemu nie można wyjaśnić działaniem tylko jednego czynnika. W przypadku zgonów z przedawkowania leków opioidowych kluczową rolę odgrywa epidemia opioidowa, która od lat trapła społeczeństwo amerykańskie. Jeśli chodzi o przyczyny związane z zabójstwami i częściowo samobójstwami, naukowiec wskazuje na stosunkowo łatwy dostęp do broni palnej w Stanach Zjednoczonych, czego nie obserwuje się na taką skalę w innych bogatych demokracjach.
Dodatkowo rosnący problem nadwagi i otyłości, wspierany przez środowisko sprzyjające spożywaniu żywności bogatej w kalorie, przyczynia się do większej liczby zgonów związanych z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym i przewlekłymi chorobami nerek.
System Opieki Zdrowotnej i Warunki Socjalne Jako Pierwiastki Problemu
Naukowiec zastrzega, że skupienie się wyłącznie na konkretnych chorobach i bezpośrednich przyczynach zgonów nie wystarczy do pełnego zrozumienia sytuacji. Według jego analizy źródła problemu leżą głębiej, w szerszym kontekście warunków życia ludności.
Znaczący wpływ ma amerykański system opieki medycznej, który – w przeciwieństwie do systemów funkcjonujących w większości innych zamożnych krajów – nie gwarantuje powszechnego dostępu do świadczeń medycznych. Ponadto istotne mogą być:
- Duże nierówności dochodowe w społeczeństwie
- Rozpowszechnione ubóstwo w wielu regionach
- Trudności z dostępem do godnych warunków mieszkaniowych
- Problem niedostępu do odpowiedniej żywności
- Sposób planowania przestrzeni miejskiej i infrastruktury
- Narastająca izolacja społeczna ludzi
- Ogólna polityka społeczna kraju
Regionalne Różnice w Obrębie Stanów Zjednoczonych
Badanie wykazało również znaczące zróżnicowanie wyników zdrowotnych wewnątrz samych Stanów Zjednoczonych. Najwyższą umieralność i najkrótszą oczekiwaną długość życia notuje się w znacznej części południowych stanów, w regionie Appalachów oraz na terenach wiejskich i słabiej rozwinętych ekonomicznie.
Problem Ma Rozwiązanie
Woolf wyraża przekonanie, że mimo skali problemu istnieje droga do jego rozwiązania. Inne kraje rozwinięte, które od dziesięcioleci osiągają lepsze wskaźniki zdrowotne niż Stany Zjednoczone, stanowią żywy dowód, że lepsze wyniki w zakresie zdrowia publicznego są możliwe do osiągnięcia.
Zdaniem naukowca głównym problemem nie jest brak wiedzy na temat sposobów rozwiązania kryzysu zdrowotnego. Ludzie doskonale wiedzą, jak można poprawić sytuację. Rzeczywistym wyzwaniem jest niedostateczne wsparcie polityczne dla wprowadzenia niezbędnych zmian i reform. Zdaniem eksperta to właśnie kwestia woli politycznej, a nie dostępności konkretnych narzędzi i rozwiązań, determinuje przyszły kurs zdrowotny narodu.
