Małe, płaskie urządzenia przylepiane do ramienia lub brzucha stały się coraz bardziej widoczne w ostatnich latach. Noszą je osoby cierpiące na cukrzycę, w tym znane osobistości, jak piosenkarka Marta Wiśniewska, która od ponad dwóch dekad żyje z cukrzycą typu 1 i otwarcie mówi o swoim doświadczeniu z tą chorobą. Urządzenia te to sensory do monitorowania glikemii, czyli poziom cukru we krwi. Pozwalają one na regularny pomiar bez konieczności wielokrotnych, bolesnych ukłuć, które do tej pory stanowiły naturalną część codziennej rutyny każdego diabetyka. Wiele osób zastanawia się, jak dokładnie działają te nowoczesne rozwiązania i czy ich założenie wiąże się z dyskomfortem.
Czym jest cukrzyca i jakie są jej skutki?
Zanim zrozumiemy znaczenie sensorów CGM, warto wyjaśnić samą naturę cukrzycy. Wbrew powszechnym przekonaniom nie jest to pojedyncza choroba, lecz zespół zaburzeń metabolicznych. Wszystkie ich odmiany mają wspólny mianownik: dysfunkcję trzustki. Narząd ten albo wcale nie produkuje insuliny – hormonu odpowiedzialnego między innymi za metabolizm węglowodanów – albo jego produkcja jest niewystarczająca.
Ze względu na przyczyny i mechanizm powstania można wyróżnić trzy główne kategorie cukrzycy:
- Cukrzyca typu 1 – choroba autoimmunologiczna, w której organizm niszczy komórki wytwarzające insulinę
- Cukrzyca typu 2 – związana z opornym na insulinę i najczęstszą formą choroby
- Cukrzyca ciężarnych – zaburzenia pracy trzustki pojawiające się po raz pierwszy podczas ciąży; po porodzie mogą się zakończyć, choć wielu specjalistów uważa, że jej rozwój w okresie gestacyjnym stanowi czynnik ryzyka dla późniejszego rozwoju cukrzycy
Hiperglikemia i hipoglikemia – zagrożenia związane z poziomem glukozy
Niezależnie od przyczyny cukrzycy, chorobę charakteryzuje podwyższony poziom glukozy we krwi (hiperglikemia). Gdy przez wiele lat we krwi krąży nadmiar cukru, mogą dojść do poważnych powikłań. Długotrwała hiperglikemia uszkadza serce i naczynia krwionośne, prowadzi do utraty wzroku, niszczy nerki i uszkadza nerwy. W mózgu mogą powstać stany zapalne oraz uszkodzenia naczyń zaopatrujących tkankę w tlen i składniki odżywcze.
Równie niebezpieczna jest sytuacja odwrotna – gwałtowny spadek poziomu glukozy (hipoglikemia). Może to prowadzić do zasłabnięcia, utraty przytomności, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci.
Obecnie obowiązujące normy glikemii wynoszą:
| Stan | Prawidłowa wartość |
|---|---|
| Na czczo | 70–99 mg/dl |
| Dwie godziny po posiłku | Poniżej 140 mg/dl |
Statystyki pokazują, że w Polsce prawidłowe normy glikemii przekraczane są u ponad 3,5 miliona osób. Rzeczywista liczba chorych może być znacznie wyższa, ponieważ cukrzyca na wczesnych etapach nie powoduje żadnych zauważalnych objawów. Latami pacjenci mogą nie wiedzieć o chorobie, dlatego zalecane są badania profilaktyczne. Osoby, u których już postawiono diagnozę, zobowiązane są do regularnego mierzenia poziomu glukozy w warunkach domowych.
Tradycyjny pomiar glukozy – wady klasycznego podejścia
Do pomiaru poziomu cukru tradycyjnie stosuje się glukometr. Urządzenie to pokazuje wynik na podstawie kropli krwi umieszczonej na specjalnym pasku testowym. W zależności od typu cukrzycy i stopnia kompensacji choroby pacjenci powinni wykonywać co najmniej kilka pomiarów dziennie – na czczo, po każdym posiłku, czasami przed snem lub w nocy, a także w sytuacji złego samopoczucia.
Ta procedura wiąże się z kilkoma istotnymi niedogodnościami. Po pierwsze, każde ukłucie boli, a palce, z których najpowszechniej pobiera się krew, szybko stają się wrażliwe i obolałe. Po drugie, glukometr pokazuje jedynie punkt wskaźnika – poziom glukozy w konkretnym momencie. Pacjent nie ma wglądu w to, jak zmienia się poziom cukru pomiędzy pomiarami i czy nie dochodzi do gwałtownych wahań.
Sensory CGM – nowoczesne rozwiązanie dla diabetyków
Odpowiedzią na wady tradycyjnych pomiarów są sensory CGM (Continuous Glucose Monitoring), czyli urządzenia do ciągłego monitorowania glikemii. Po umieszczeniu na skórze sensor automatycznie mierzy poziom glukozy co kilka minut, przez całą dobę – również w nocy. Pacjent i jego lekarz otrzymują dokładne dane w cyklu dobowym.
Dodatkową zaletą jest system powiadomień. Sensor wysyła komunikaty (w tym dźwiękowe) w przypadku gwałtownego wzrostu lub spadku glukozy. Pacjent może zareagować szybciej – zanim jeszcze pojawią się alarmiące objawy, które skłoniłyby go do wykonania tradycyjnego pomiaru.
Dane z sensora przesyłane są do specjalnych czytników lub aplikacji zainstalowanych na smartfonach. Urządzenia z najnowszą technologią wyświetlają poziom glukozy w czasie rzeczywistym, na bieżąco. Starsze generacje wymagały „sparowania” telefonu i ręcznego pobierania wyników z wybranego okresu.
Współczesny rynek oferuje już również zintegrowane systemy łączące sensor z pompą insulinową. Takie rozwiązanie umożliwia automatyczne podawanie insuliny lub jej wstrzymanie, co znacznie poprawia jakość życia pacjentów i zmniejsza ryzyko powikłań.
Jak prawidłowo założyć sensor – prosty proces
Zakładanie sensora to procedura niezwykle prosta. Doświadczonej osobie zajmuje mniej niż minutę. Proces składa się z kilku kroków:
- Oczyścić skórę mydłem, aby pozbyć się tłuszczu
- Osuszyć miejsce założenia
- Przy pomocy specjalnego aplikatora umieścić krążek sensorowy na skórze (najczęściej na ramieniu lub brzuchu)
- Aplikator wprowadza pod skórę elastyczną końcówkę, która przeprowadza pomiary
Warto podkreślić, że sensor wykorzystuje miękkie, niewyczuwalne włókno – nie jest to sztywna igła. Urządzenie nie wymaga dodatkowego zabezpieczenia plastrami czy bandażami. Co więcej, sensory są całkowicie wodoodporne, co pozwala pacjentom na normalne kąpiele i nawet pływanie bez obaw o uszkodzenie urządzenia.
Sensor wymieniany jest na nowy co kilka tygodni, w zależności od konkretnego modelu i wytycznych producenta.
Refundacja sensorów – możliwości wsparcia ze strony NFZ
Cena sensorów CGM na rynku prywatnym waha się między 200 a 400 złotych za jedno urządzenie. Jest to wydatek, który dla wielu pacjentów okazuje się znaczący, zwłaszcza biorąc pod uwagę konieczność regularnej wymiany.
Dobra wiadomość jest taka, że istnieje możliwość uzyskania dofinansowania. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) refunduje urządzenia CGM wybranym grupom pacjentów, w tym dzieciom i dorosłym chorującym na cukrzycę typu 1. Jednak zasady refundacji zmieniają się dość regularnie. Szczegółowe informacje na temat warunków i możliwości uzyskania dofinansowania najlepiej uzyskać bezpośrednio od swojego lekarza specjalisty, który ma aktualną wiedzę na temat obowiązujących programów wspierających.
