W ostatnich tygodniach prezydent Karol Nawrocki podejmował decyzje dotyczące kilku kluczowych ustaw, a ich zawetowanie ma poważne konsekwencje finansowe dla budżetu państwa. Ministerstwo Finansów przygotowało szczegółowe zestawienie skutków budżetowych tych decyzji, które opublikowano w wydaniu „Rzeczpospolitej”. Analiza pokazuje, że łączny tegoroczny wpływ sześciu zawetowanych przez głowę państwa ustaw wynosi 8,04 miliarda złotych.
Paliwa i alkohol generują największe straty budżetowe
Przeanalizowanie skutków finansowych poszczególnych wet ujawnia, które ustawy miały największy wpływ na dochody państwa. Zdecydowanym liderem pod względem utraty dochodów jest ustawa dotycząca podatku od nadzwyczajnych zysków.
Podatek od nadzwyczajnych zysków z paliw stanowi największą pozycję w zestawieniu strat budżetowych. Weto dotyczące ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w 2026 roku przy wytwarzaniu i obrocie niektórymi paliwami ciekłymi oznacza dla budżetu deficyt wynoszący 3,8 miliarda złotych. Stanowi to prawie połowę całkowitych strat wynikających ze wszystkich wet.
Drugą znaczącą pozycję zajęła kwestia akcyzy na alkohol. Zawetowanie ustawy podnoszącej stawkę akcyzy na produkty alkoholowe skutkuje dla budżetu stratą wynoszącą 1,8 miliarda złotych. To drugi co do wielkości pojedynczy efekt finansowy wśród wszystkich zawetowanych przepisów.
System SENT w obrocie betonem i inne regulacje
Oprócz podatków związanych z paliwami i alkoholem, znaczące straty budżetowe wynikają z nieuchwalenia przepisów dotyczących nowych systemów monitorowania i opodatkowania.
Weto wobec przepisów wprowadzających system SENT w obrocie betonem pochłania 1,2 miliarda złotych z budżetu. System SENT miał pełnić funkcję monitorowania przewozu i obrotu betonem, rozszerzając istniejący system kontroli gospodarczej na kolejną branżę. Jego nieobowiązywanie oznacza znaczące utrudnienia w śledzeniu przepływów tego ważnego materiału budowlanego.
Pozostałe zawetowane ustawy dotyczą:
- Opłaty cukrowej – brak podwyżki z 50 do 70 groszy powoduje stratę 0,9 miliarda złotych
- Podatku CIT – nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych została zawetowana, co oznacza stratę 200 milionów złotych
- Podatku od wygranych – brak podwyżki podatku dochodowego od wygranych zmniejsza dochody o 140 milionów złotych
Pełny przegląd skutków finansowych wet prezydenckich
Poniższa tabela przedstawia kompletne zestawienie wszystkich zawetowanych ustaw i ich wpływu na tegoroczny budżet:
| Zawetowana ustawa | Skutek budżetowy (mld/mln zł) |
|---|---|
| Podatek od nadzwyczajnych zysków z paliw | 3,8 mld zł |
| Akcyza na alkohol | 1,8 mld zł |
| System SENT w obrocie betonem | 1,2 mld zł |
| Opłata cukrowa | 0,9 mld zł |
| Nowelizacja ustawy o CIT | 200 mln zł |
| Podatek od wygranych | 140 mln zł |
| Razem | 8,04 mld zł |
Warto podkreślić, że zestawienie przygotowane przez Ministerstwo Finansów uwzględnia wyłącznie te zawetowane ustawy, które miały bezpośrednie skutki dla tegorocznego budżetu. Inne zawetowane przepisy, które nie wiążą się z naturalnymi wpływami do budżetu w bieżącym roku obrachunkowym, nie zostały uwzględnione w wyliczeń.
Agencja ratingowa Fitch o skutkach politycznych wet prezydenta
Kwestia liczby wet prezydenckich zwróciła uwagę międzynarodowych agencji ratingowych oceniających wiarygodność finansową Polski. W piątek 21 sierpnia międzynarodowa agencja ratingowa Fitch wydała swoją ocenę dotyczącą zdolności kredytowej naszego kraju.
Agencja utrzymała rating Polski na poziomie A- dla zobowiązań zarówno w walucie zagranicznej, jak i krajowej, zachowując również ocenę F1 dla perspektywy krótkoterminowej. Jednakże perspektywa ratingu pozostaje negatywna, co stanowi sygnał ostrzegawczy dla inwestorów i instytucji finansowych na rynkach międzynarodowych.
W swoim raporcie agencja Fitch wskazała na problematyczną sytuację polityczną w kraju. Według oceny agencji ograniczona współpraca, a czasami wręcz antagonistyczne relacje między rządem a prezydentem stanowią znaczące wyzwanie dla efektywnego prowadzenia polityki gospodarczej. Agencja zwróciła szczególną uwagę na liczbę wet prezydenckich jako czynnik utrudniający wdrażanie niezbędnych reform gospodarczych i prowadzenie spójnej strategii finansowej.
Ta ocena międzynarodowej agencji ratingowej podkreśla, że napięcia pomiędzy władzą wykonawczą a głową państwa nie pozostają bez wpływu na krajową sytuację gospodarczą i międzynarodową pozycję finansową Polski.